Het groene hart 14 – IJsselstein, een oud stadhuis, een nieuw stadskantoor

Na
de verwoesting van IJsselstein in 1417-18 werd er vanaf 1427 onder
leiding van Willem van Egmond begonnen met het herstel, maar het
nieuwe stadsdeel Nieuwpoort werd niet herbouwd. In de daaropvolgende
jaren waren er herhaaldelijke belegeringen, zonder ernstige
gevolgen. Maar in 1466 kwam er een twist binnen de familie van Egmond
tot uitbarsting. De Gelderse troepen verwoestten onder leiding

Read More

Het groene hart 13 - Gevechten tussen Utrechters en IJsselsteiners

De plattegrond
van IJsselstein is tamelijk overzichtelijk: een rechthoek, met een
paar straten in de lengte en een paar overdwars. Men denkt dat die
regelmatige opzet samenhangt met de verkaveling van het bouwland
langs de IJssel, de langgerekte stroken waaruit de stad is opgebouwd
komen overeen met het omringende boerenland.




In de hoek vlak
bij het kasteel, dat net buiten de

Read More

Het groene hart 12 - IJsselstein, een middeleeuwse soap

Wanneer precies begonnen is met de bouw
van het kasteel van IJsselstein is niet bekend. Vast staat dat er
rond 1250 een Arent van IJsselstein resideerde. Deze wist in de
tweede helft van de 13e eeuw zowel in conflict te komen
met de bisschop van Utrecht als met de graaf van Holland. Het begon
met gedoe rondom het slot van Vreeland, dat Arent en zijn broer
Gijsbrecht van Amstel, niet af

Read More

Het groene hart - 11 - IJsselstein, de gevreesde Herik en het kasteel

Op een koele
zomerse zondag rijden we naar IJsselstein. Bij onze eerste poging de
wandeling door het groene hart, die dominee Jacobus Craandijk aan het
eind van de 19e eeuw maakte, na te rijden zijn we
verslagen door het gure weer en blijven steken bij Montfoort. Nu gaan
we, in gezelschap van Elly en Esther, koffie drinken in IJsselstein,
het laatste stadje dat de dominee op zijn 'langen

Read More

Het groene hart 10 – Montfoort, het oude Stadhuis en de IJsselpoort

Wellicht zijn er lezers die,
aangestoken door onze verhalen, ook eens gaan kijken in de oude
Utrechtse stadjes die in deze serie beschreven worden. De
zondagochtend is daar bijzonder geschikt voor. Het is dan
uitgestorven stil, de ene helft van de bevolking ligt nog in bed en
de andere helft zit in de kerk. Of de verhouding werkelijk fiftyfifty
is kan ik natuurlijk niet nagaan, maar op straat

Read More

Het groene hart 9 - Montfoort, kerk, kasteel en commanderij

De naam Montfoort wordt op
verschillende manieren uitgelegd. De ene lezing is dat het afgeleid
is van 'Mons Fortis', sterke berg en dat zou slaan op de versterking
die hier halverwege de 12e eeuw gebouwd werd op last van bisschop Godfried van Rhenen. Op de
website van de gemeente wordt als tweede verklaring de oude benaming
Castrum Muntford gegeven, wat afgeleid zou zijn van Mundevoorde, een

Read More

Het groene hart 8 - Langs de Hollandse IJssel naar het kasteel van Montfoort

We rijden van Oudewater naar Montfoort
langs de Hollandse IJssel, een rivier die zich in de buurt van
IJsselstein afsplitst van de Lek en zich bij Krimpen aan de IJssel
net zo vrolijk weer bij diezelfde grote rivier aansluit. Samen
omsluiten de beide waterlopen de Krimpenerwaard en de Lopikerwaard.





Tot in de middeleeuwen waren hier
uitgestrekte moerassen die vanaf de 11e eeuw ontgonnen

Read More

Het groene hart 7 - Oudewaters woelige verleden

In welk jaar Oudewater precies ontstaan
is weten we niet. Omstreeks 1100 werd er vermoedelijk een eerste kerk
gebouwd. In 1239 wordt er voor het eerst melding gemaakt van een
nederzetting en in 1265 krijgt Oudewater van de Utrechtse bisschop
stadsrechten. Daarmee hoopt de bisschop een sterke grensvesting tegen
de Hollanders te creëren, maar al in 1280 moet hij de stad in
onderpand aan de graaf

Read More

Het groene hart - 6 - Oudewater, de heksenwaag

De weg van Linschoten naar Oudewater is
iets breder dan het weggetje dat, aan de andere kant van het
riviertje de lange Linschoten, naar het kasteel voert. We maken ons
dus minder zorgen over te water raken. Maar het is nog te smal om
twee auto's elkaar te laten passeren. Omdat er toch af en toe een
tegenligger komt moet er uitgeweken worden in de berm of op inritten
van de langs de weg gelegen

Read More

Het groene hart - 5 - Kasteel Linschoten

Volgens de website van de gemeente
Montfoort waren er in de middeleeuwen 4 kastelen in Linschoten,
waarvan er twee ter beschikking stonden aan de graven van Holland. Ze
zijn alle vier verdwenen, al weet men nog wel ongeveer waar ze
gestaan hebben.




Kasteel Wulverhorst, waar we het eerder
over hadden bij het verlaten van Woerden, hoort hier ook bij. Volgens
de website lag het achter de nog

Read More

Het groene hart 4 – Linschoten, je waant je in een andere tijd...

De kortste weg van Woerden naar
Linschoten is langs het station over de N212, een provinciale weg die
het hier rechtgetrokken riviertje de Korte Linschoten volgt. Op mijn
topografische kaart staat een andere, vermoedelijk oudere, weg
aangegeven, via het gehucht Kromwijk, langs de Polder Middeland en
het dorpje Polanen.









Dominee Craandijk wandelde hier in de
zomer van 1874 en prijst het

Read More

Het groene hart 3 - Het Arsenaal en de kaasmarkt in Woerden

Huiverend lopen Gerard en ik om de kerk
heen in de richting van de Nieuwe Markt. Volgens mijn plattegrond
moet hier ergens Het Arsenaal staan. Zoals we bij het kasteel al
hebben gezien heeft Woerden ook in militair opzicht het een en ander
meegemaakt. In de 14e eeuw kreeg het stadsrechten en rond
1370 werden de eerste versterkingen, een aarden wal en een gracht,
rond de stad aangelegd.

Read More

Het groene hart - 2 - Woerden, kasteel, kerk en stadhuis

Hoewel het echte winterweer nog moet
komen is het op de eerste zondag van december al behoorlijk koud. Een
gure wind blaast ons om de oren als we de stille straat oversteken
naar het kasteel van Woerden. Gerard draagt zijn fototas en beklaagt
zich dat hij geen dikkere jas heeft aangedaan. Ik draag een lekker
windjack maar bedenk me dat ik het plattegrondje van de stad, dat ik
thuis gekopieerd heb

Read More

Het groene hart - 1 - Op weg naar Woerden

In 1874 wandelde dominee Jacobus
Craandijk langs Woerden, Linschoten, Montfoort en IJsselstein, door
het gebied dat we nu 'Het groene hart' noemen. Hij begint zijn
reisverslag met een opmerking over de rijkdom van deze streek: 'Wij
gaan een togt maken naar een drietal kleine, maar belangrijke steden,
in de historie van Holland en het Sticht ten naauwste betrokken, eens
sterke grensplaatsen met

Read More

De Langbroeker Wetering 12 – Kasteel Broekhuizen bij Leersum

De Langbroeker Wetering, loopt bij
Overlangbroek dood, maar de weg gaat nog een eind verder rechtdoor en
Gerard en ik slaan, op de t-splitsing aan het eind, linksaf. De weg
heet hier de Amerongerwetering, maar hij voert ons naar Leersum. Voor
we dat dorp bereiken slaan we weer linksaf en over een aangenaam
weggetje, langs de uitlopers van de Leersumse bebouwde kom, komen we
uit halverwege de

Read More

De Langbroeker Wetering 11 - Overlangbroek en kasteel Zuilenburg

Overlangbroek is een kleine agrarische
nederzetting ontstaan bij het kasteel Zuilenburg, zo vermeldt het
standaardwerk 'Monumenten in Nederland'. Maar als je er nu doorheen
rijdt, zou je hooguit op het idee komen dat er sprake is van een
dorp, omdat er tussen de verspreid liggende boerderijen ineens een
kerkje langs de weg staat. En het kasteel herken je alleen als je
echt weet waarnaar je

Read More

De Langbroeker Wetering 10 – Sandenburg, leien daken, torentjes en kantelen

Op loopafstand tegenover Walenburg, je
hoeft eigenlijk alleen maar de weg schuin over te steken, ligt het
fraaie landhuis Sandenburg. Vanaf de weg heb je goed zicht op het
forse witte gebouw, dat rijkelijk toegerust is met leien daken,
torentjes en kantelen.




Omdat we wel weer even de benen willen
strekken en als onderzoekers naar de kastelen van de Wetering ook af
en toe wat dieper moeten

Read More

De Langbroeker Wetering 9 - Nederlangbroek en Walenburg

De fraaie woontoren van Lunenburg staat
vlak bij het kruispunt van de Langbroeker Wetering met de weg van
Doorn naar Cothen. We steken over en komen direct in de kern van het
dorp Nederlangbroek. Samen met het wat verderop gelegen Overlangbroek
vormde dit lange tijd de gemeente Langbroek.



De Prisma's 'Lexicon van dorpen en
steden' zegt dat er in 1983 bijna tweeduizend inwoners waren, die in

Read More

De Langbroeker Wetering - 8 – Lunenburg

‘Lunenburg is een fraaije, deftige
plaats, met trotsche lanen en waterpartijen. (…) Maar het is er
stil en doodsch. De vensters van het statige, moderne grijsgeele huis
zijn gesloten. (…) Maar het zou nog altijd een bekoorlijke
lustplaat zijn voor en aanzienlijke familie, vooral als de bijl hier
en daar wat ruimte maakte in het al te digt begroeide plantsoen.’
Aldus dominee Craandijk in 1883.

Read More

De Langbroeker Wetering 7 - Een ongekende kasteeldichtheid

Langs de Langbroeker Wetering staat een
voor Nederland unieke reeks middeleeuwse versterkte huizen en
woontorens. De moderne toerist kan er, op nog geen 8 kilometer rijden
langs de vaart, een stuk of zes bekijken. Maar oorspronkelijk waren
er nog meer. Als je vanaf Sterkenburg richting Langbroek rijdt kom je
voorbij Molenstein en Rhodensteyn, tegenwoordig alleen nog
boerderijen die de oude naam

Read More